<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X63n1237"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 1237 宝镜三昧本義</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 1237 宝镜三昧本義</title> <author>淸 行策述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">63</idno>.<idno type="no">1237</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">宝镜三昧本義</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Basic punctuated text as provided by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识，CBETA 提供基本句读</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>基本句读</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB05201"> <charName>CBETA CHARACTER CB05201</charName> <mapping cb:dec="988241" type="PUA">U+F1451</mapping> <mapping type="unicode">U+263F0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>羚</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[羊*灵]</value></charProp></char> <char xml:id="CB08504"> <charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName> <mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping> <mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>焰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15081"> <charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName> <mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping> <mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15111"> <charName>CBETA CHARACTER CB15111</charName> <mapping cb:dec="998151" type="PUA">U+F3B07</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+89B7</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>觑</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[覤-儿+丘]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2004-08-05T10:36:33"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X63.1237.0216b" n="0216b"/> <lb ed="X" n="0216b01"/> <lb ed="X" n="0216b02"/> <lb ed="X" n="0216b03"/> <lb ed="X" n="0216b04"/> <lb ed="X" n="0216b05"/><cb:docNumber>No. 1237</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0216b06"/><lb ed="R111" n="0267a01"/><cb:juan fun="open" n="001"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>宝镜三昧本義</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0216b07"/> <lb ed="X" n="0216b08"/><lb ed="R111" n="0267a02"/><byline cb:type="author">荆溪释 行<g ref="#CB15081">策</g> 述</byline> <lb ed="X" n="0216b09"/><lb ed="R111" n="0267a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">前言</cb:mulu><p xml:id="pX63p0216b0901">宝镜三昧者。洞山亲印于雲巖而密授曹山者也。洞 <lb ed="X" n="0216b10"/><lb ed="R111" n="0267a04"/>下诸师恐属流佈。但于室中密授。以定宗旨。以防渗 <lb ed="X" n="0216b11"/><lb ed="R111" n="0267a05"/>漏。自朱世英得之老僧。始获传于世。文有三百六十 <lb ed="X" n="0216b12"/><lb ed="R111" n="0267a06"/>言。于中如離六爻偏正迴互数语。为一篇之枢钮。然 <lb ed="X" n="0216b13"/><lb ed="R111" n="0267a07"/>秘藏幽扃难开物解。间有一二尊宿出其義意。又支 <lb ed="X" n="0216b14"/><lb ed="R111" n="0267a08"/>離失旨。适以辱先宗而误後学。近见人天眼目一书 <lb ed="X" n="0216b15"/><lb ed="R111" n="0267a09"/>载五家宗旨。而洞宗讹舛滋多。岂非迷此本源三昧 <lb ed="X" n="0216b16"/><lb ed="R111" n="0267a10"/>之故与。予友旅堂居士胡介见而伤之。属予考正其 <lb ed="X" n="0216b17"/><lb ed="R111" n="0267a11"/>義。既而居士谢世。予蕴诸怀者数年。一日偶因禅者 <lb ed="X" n="0216b18"/><lb ed="R111" n="0267a12"/>劝请遂阖户烧香三复遗言。觉三昧精義于重離一 <lb ed="X" n="0216b19"/><lb ed="R111" n="0267a13"/>卦中层见叠出。因抽绎其緖作六种图说以发明之。 <lb ed="X" n="0216b20"/><lb ed="R111" n="0267a14"/>初一为总。後五为别。盖欲阐发幽微。非为世谛流佈。 <lb ed="X" n="0216b21"/><lb ed="R111" n="0267a15"/>知我罪我所不暇计也。予既慨古说纰谬。且不欲负 <lb ed="X" n="0216b22"/><lb ed="R111" n="0267a16"/>旅堂之托。勉而述此。敢曰三昧本義。果如是乎。唯具 <lb ed="X" n="0216b23"/><lb ed="R111" n="0267a17"/>眼者辨之。六种图说者。宝镜三昧图说。正偏迴互图 <lb ed="X" n="0216b24"/><lb ed="R111" n="0267a18"/>说。三叠分卦图说。五变成位图说。二喩显法图说。六 <pb ed="X" xml:id="X63.1237.0216c" n="0216c"/> <lb ed="X" n="0216c01"/><lb ed="R111" n="0267b01"/>爻摄義图说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0216c02"/><lb ed="R111" n="0267b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">宝镜三昧图说</cb:mulu><head>宝镜三昧图说</head> <lb ed="X" n="0216c03"/><lb ed="R111" n="0267b06"/><p xml:id="pX63p0216c0301"><figure><graphic url="../figures/X/X63p0216_01.gif"/></figure></p> <lb ed="X" n="0216c04"/> <lb ed="X" n="0216c05"/> <lb ed="X" n="0216c06"/> <lb ed="X" n="0216c07"/> <lb ed="X" n="0216c08"/> <lb ed="X" n="0216c09"/> <lb ed="X" n="0216c10"/> <lb ed="X" n="0216c11"/> <lb ed="X" n="0216c12"/> <lb ed="X" n="0216c13"/><lb ed="R111" n="0267b13"/><p xml:id="pX63p0216c1301">向上一窍。千圣不传。随義悉昙。故形文彩。此在儒乘 <lb ed="X" n="0216c14"/><lb ed="R111" n="0267b14"/>谓之太极。本不可名。强名太极。本不可状。强作此相。 <lb ed="X" n="0216c15"/><lb ed="R111" n="0267b15"/>凡两仪四象以至六十四卦。皆从此相生。此相从无 <lb ed="X" n="0216c16"/><lb ed="R111" n="0267b16"/>相生。无相无生无不生。今论此相。入我法中有种种 <lb ed="X" n="0216c17"/><lb ed="R111" n="0267b17"/>名。花严名此为一真法界。法花名此为一实相。涅槃 <lb ed="X" n="0216c18"/><lb ed="R111" n="0267b18"/>名此为秘密藏。六道众生具此昧此。为第八阿赖耶 <lb ed="X" n="0216c19"/><lb ed="R111" n="0268a01"/>识。名<persName>如来</persName>藏性。三世诸<persName>佛</persName>转此证此。为第九庵摩罗 <lb ed="X" n="0216c20"/><lb ed="R111" n="0268a02"/>识。名大圆镜智。历代祖师悟此传此。为最上秘密宗 <lb ed="X" n="0216c21"/><lb ed="R111" n="0268a03"/>旨。名宝镜三昧。一切教乘为能诠。此为所诠。一切宗 <lb ed="X" n="0216c22"/><lb ed="R111" n="0268a04"/>乘为能标指。此为所标指。然此中却无能所。无名相。 <lb ed="X" n="0216c23"/><lb ed="R111" n="0268a05"/>无言句。所谓混沌未分。黑白未兆。参玄上人当先了 <lb ed="X" n="0216c24"/><lb ed="R111" n="0268a06"/>此。若未了此而说正说偏说明说暗。犹如话月。岂能 <pb ed="X" xml:id="X63.1237.0217a" n="0217a"/> <lb ed="X" n="0217a01"/><lb ed="R111" n="0268a07"/>照境。故知乖明净之体。缺鉴照之用。虽终日宝镜中 <lb ed="X" n="0217a02"/><lb ed="R111" n="0268a08"/>而三昧叵得也。虽然。作此相时<anchor xml:id="nkr_note_add_0217a0201" n="0217a0201"/><anchor xml:id="beg0217a0201" n="0217a0201"/>已<anchor xml:id="end0217a0201"/>属染汚。况复婆和。 <lb ed="X" n="0217a03"/><lb ed="R111" n="0268a09"/>姑置勿论。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0217a04"/><lb ed="R111" n="0268b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">正偏迴互图说</cb:mulu><head>正偏迴互图说</head> <lb ed="X" n="0217a05"/><lb ed="R111" n="0268b07"/><p xml:id="pX63p0217a0501"><figure><graphic url="../figures/X/X63p0217_01.gif"/></figure></p> <lb ed="X" n="0217a06"/> <lb ed="X" n="0217a07"/> <lb ed="X" n="0217a08"/> <lb ed="X" n="0217a09"/> <lb ed="X" n="0217a10"/> <lb ed="X" n="0217a11"/> <lb ed="X" n="0217a12"/> <lb ed="X" n="0217a13"/> <lb ed="X" n="0217a14"/> <lb ed="X" n="0217a15"/> <lb ed="X" n="0217a16"/><lb ed="R111" n="0268b13"/><p xml:id="pX63p0217a1601">此图两仪既判。黑白<anchor xml:id="nkr_note_add_0217a1601" n="0217a1601"/><anchor xml:id="beg0217a1601" n="0217a1601"/>已<anchor xml:id="end0217a1601"/>分。以黑表正。以白表偏。所谓 <lb ed="X" n="0217a17"/><lb ed="R111" n="0268b14"/>正中有偏。偏中有正。迴互之義本此。中间仍有一虚 <lb ed="X" n="0217a18"/><lb ed="R111" n="0268b15"/>相者。表向上事。今亦隐于黑白间也。黑白是奇偶二 <lb ed="X" n="0217a19"/><lb ed="R111" n="0268b16"/>数。即前太极相所生。为卦画爻象之本。然论所表之 <lb ed="X" n="0217a20"/><lb ed="R111" n="0268b17"/>法。不唯偏正。今略配名義使不迷宗。所谓黑者于位 <lb ed="X" n="0217a21"/><lb ed="R111" n="0268b18"/>表正。于相表暗。于时分表夜。于界处表内。于人伦表 <lb ed="X" n="0217a22"/><lb ed="R111" n="0269a01"/>君父。于二家表主。于法界表理。于法门表体。于二德 <lb ed="X" n="0217a23"/><lb ed="R111" n="0269a02"/>表性。于二严表智。于二智表实。于二门表本。于四十 <lb ed="X" n="0217a24"/><lb ed="R111" n="0269a03"/>二位表果。所谓白者为偏位。为明相。为昼分。为外界。 <pb ed="X" xml:id="X63.1237.0217b" n="0217b"/> <lb ed="X" n="0217b01"/><lb ed="R111" n="0269a04"/>为臣子。为宾家。为事法界。为用门。为修德。为功动。为 <lb ed="X" n="0217b02"/><lb ed="R111" n="0269a05"/>权智。为迹门。为因位。此诸二法虽各依位住。而飞伏 <lb ed="X" n="0217b03"/><lb ed="R111" n="0269a06"/>隐显互相涉入。虽互相涉入而又各住本位未尝混 <lb ed="X" n="0217b04"/><lb ed="R111" n="0269a07"/>乱。此非意识之境。入此三昧。法如是故。此迴互之義。 <lb ed="X" n="0217b05"/><lb ed="R111" n="0269a08"/>为一家之要旨。洞宗学者尤宜详之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0217b06"/><lb ed="R111" n="0269a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">三叠分卦图说</cb:mulu><head>三叠分卦图说</head> <lb ed="X" n="0217b07"/><lb ed="R111" n="0269a12"/><p xml:id="pX63p0217b0701"><figure><graphic url="../figures/X/X63p0217_02.gif"/></figure></p> <lb ed="X" n="0217b08"/> <lb ed="X" n="0217b09"/> <lb ed="X" n="0217b10"/> <lb ed="X" n="0217b11"/> <lb ed="X" n="0217b12"/> <lb ed="X" n="0217b13"/> <lb ed="X" n="0217b14"/><lb ed="R111" n="0269a17"/><p xml:id="pX63p0217b1401">此图<anchor xml:id="nkr_note_add_0217b1401" n="0217b1401"/><anchor xml:id="beg0217b1401" n="0217b1401"/>已<anchor xml:id="end0217b1401"/>略见大意。卦有六爻。统唯奇偶二数。先圣取 <lb ed="X" n="0217b15"/><lb ed="R111" n="0269a18"/>其迴互之象以立宗旨。<anchor xml:id="nkr_note_add_0217b1501" n="0217b1501"/><anchor xml:id="beg0217b1501" n="0217b1501"/>但<anchor xml:id="end0217b1501"/>其旨既幽秘。而形诸文者 <lb ed="X" n="0217b16"/><lb ed="R111" n="0269b01"/>复引而不发。意欲学者于入道後深思而自得之耳。 <lb ed="X" n="0217b17"/><lb ed="R111" n="0269b02"/>乃从上诸师异说纷纭。昧于三叠五变之言。向本卦 <lb ed="X" n="0217b18"/><lb ed="R111" n="0269b03"/>外别变五卦支離配释。大非旨也。不知本文直云。如 <lb ed="X" n="0217b19"/><lb ed="R111" n="0269b04"/>離六爻是取正偏迴互之象。非取離为心火之卦義 <lb ed="X" n="0217b20"/><lb ed="R111" n="0269b05"/>也。而本卦中自具三叠五变天成玄妙之趣。学者苟 <lb ed="X" n="0217b21"/><lb ed="R111" n="0269b06"/>不向外求索。于此爻象谛观熟玩。思之思之又重思 <lb ed="X" n="0217b22"/><lb ed="R111" n="0269b07"/>之。则鬼神将为冥通而祖意无馀蕴矣。今不攻异端 <lb ed="X" n="0217b23"/><lb ed="R111" n="0269b08"/>直出本義。先将本卦六爻分为三叠以象三德。所谓 <lb ed="X" n="0217b24"/><lb ed="R111" n="0269b09"/>叠而为三者也。即初二两爻为初叠。洞上之宗贵乎 <pb ed="X" xml:id="X63.1237.0217c" n="0217c"/> <lb ed="X" n="0217c01"/><lb ed="R111" n="0269b10"/>迴互。故顺象正中偏。互象偏中正。与五变中初二两 <lb ed="X" n="0217c02"/><lb ed="R111" n="0269b11"/>变之爻正同。象般若德也。以三四两爻为二叠。迴互 <lb ed="X" n="0217c03"/><lb ed="R111" n="0269b12"/>观之。纯阳无阴。但第四爻阳居阴位。是正偏妙协。故 <lb ed="X" n="0217c04"/><lb ed="R111" n="0269b13"/>象正中来。即是三变之爻。象法身德也。以五六两爻 <lb ed="X" n="0217c05"/><lb ed="R111" n="0269b14"/>为三叠。互象兼中至。顺象兼中到。与四五两变之爻 <lb ed="X" n="0217c06"/><lb ed="R111" n="0269b15"/>正同。象解脱德也。又内卦三爻阴阳住位。为自受用 <lb ed="X" n="0217c07"/><lb ed="R111" n="0269b16"/>三昧。外卦三爻阴阳易位为他受用三昧。其三德三 <lb ed="X" n="0217c08"/><lb ed="R111" n="0269b17"/>昧之義。後当廣明。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0217c09"/><lb ed="R111" n="0270a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">五变成位图说</cb:mulu><head>五变成位图说</head> <lb ed="X" n="0217c10"/><lb ed="R111" n="0270a03"/><p xml:id="pX63p0217c1001"><figure><graphic url="../figures/X/X63p0217_03.gif"/></figure></p> <lb ed="X" n="0217c11"/> <lb ed="X" n="0217c12"/> <lb ed="X" n="0217c13"/> <lb ed="X" n="0217c14"/> <lb ed="X" n="0217c15"/><lb ed="R111" n="0270a07"/><p xml:id="pX63p0217c1501">此即三叠六爻变为五位。以尽一卦理趣。所谓变尽 <lb ed="X" n="0217c16"/><lb ed="R111" n="0270a08"/>成五者也。就五位中开之则有十爻。以更互取象。故 <lb ed="X" n="0217c17"/><lb ed="R111" n="0270a09"/>仍不出本卦六爻之外。叠变之巧其在兹乎。然变有 <lb ed="X" n="0217c18"/><lb ed="R111" n="0270a10"/>二義。一变化義。二变易義。今但取变易義。例如四十 <lb ed="X" n="0217c19"/><lb ed="R111" n="0270a11"/>二位因果互易。谓之变易生死是也。既知变是易義。 <lb ed="X" n="0217c20"/><lb ed="R111" n="0270a12"/>则易爻不易卦。若别出五卦。与五位名義无涉。况位 <lb ed="X" n="0217c21"/><lb ed="R111" n="0270a13"/>次混乱。图相不合。亦不思之甚也。且明说如離六爻 <lb ed="X" n="0217c22"/><lb ed="R111" n="0270a14"/>偏正迴互。奚取于多卦多爻。千古病根只在错看变 <lb ed="X" n="0217c23"/><lb ed="R111" n="0270a15"/>尽成五一句耳。洞山本意谓。易尽六爻恰成五位。既 <lb ed="X" n="0217c24"/><lb ed="R111" n="0270a16"/>误易尽为化尽。又误成五位为成五卦。以故支離配 <pb ed="X" xml:id="X63.1237.0218a" n="0218a"/> <lb ed="X" n="0218a01"/><lb ed="R111" n="0270a17"/>释愈出而愈谬也。略明五变竟。复次。若欲配位。不须 <lb ed="X" n="0218a02"/><lb ed="R111" n="0270a18"/>互取十爻。只就六爻。五位義足。今更悉之。谓以初一 <lb ed="X" n="0218a03"/><lb ed="R111" n="0270b01"/>爻为正中偏。盖全理即事。故此正中即有偏。但偏相 <lb ed="X" n="0218a04"/><lb ed="R111" n="0270b02"/>不可见。譬如朔日之月。暗中明相不可言无。故参同 <lb ed="X" n="0218a05"/><lb ed="R111" n="0270b03"/>契云。当暗中有明。勿以明相睹是也。以是義故。不须 <lb ed="X" n="0218a06"/><lb ed="R111" n="0270b04"/>互取第二阴爻也。次以第二一爻为偏中正。盖全事 <lb ed="X" n="0218a07"/><lb ed="R111" n="0270b05"/>即理。故此偏中即有正。但正相不可见。譬如朢日之 <lb ed="X" n="0218a08"/><lb ed="R111" n="0270b06"/>月。明中暗相决定是有。故参同契云。当明中有暗。勿 <lb ed="X" n="0218a09"/><lb ed="R111" n="0270b07"/>以暗相遇是也。以是義故。不须互取第三阳爻也。次 <lb ed="X" n="0218a10"/><lb ed="R111" n="0270b08"/>以三四两爻为正中来。此位必须两爻互取方成位 <lb ed="X" n="0218a11"/><lb ed="R111" n="0270b09"/>義。後当别明。次以第五一爻为兼中至。第六一爻为 <lb ed="X" n="0218a12"/><lb ed="R111" n="0270b10"/>兼中到。盖此二位在正中妙协之後。故二图虽纯白 <lb ed="X" n="0218a13"/><lb ed="R111" n="0270b11"/>纯黑。一是妙协而发于用。为理事双彰。一是妙协而 <lb ed="X" n="0218a14"/><lb ed="R111" n="0270b12"/>归于体。为理事双泯。曰兼至。曰兼到。兼即互義。以是 <lb ed="X" n="0218a15"/><lb ed="R111" n="0270b13"/>義故。不须互取四五两爻也。既尔。何故叠变中皆取 <lb ed="X" n="0218a16"/><lb ed="R111" n="0270b14"/>复不取单。盖以单爻義虽具而相不显。迴互之象不 <lb ed="X" n="0218a17"/><lb ed="R111" n="0270b15"/>得灼然昭著。且与正中来一位单复不等。以是義故。 <lb ed="X" n="0218a18"/><lb ed="R111" n="0270b16"/>捨单用复。然则據实言之。位位迴互。爻爻迴互。单即 <lb ed="X" n="0218a19"/><lb ed="R111" n="0270b17"/>具复。复即是单。单复复单弥显褈褈无尽之義也。思 <lb ed="X" n="0218a20"/><lb ed="R111" n="0270b18"/>之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0218a21"/> <lb ed="X" n="0218a22"/> <lb ed="X" n="0218a23"/> <lb ed="X" n="0218a24"/> <pb ed="X" xml:id="X63.1237.0218b" n="0218b"/> <lb ed="X" n="0218b01"/><lb ed="R111" n="0271a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">二喩显法图说</cb:mulu><head>二喩显法图说</head> <lb ed="X" n="0218b02"/><lb ed="R111" n="0271a03"/><p xml:id="pX63p0218b0201"><figure><graphic url="../figures/X/X63p0218_01.gif"/></figure></p> <lb ed="X" n="0218b03"/> <lb ed="X" n="0218b04"/> <lb ed="X" n="0218b05"/> <lb ed="X" n="0218b06"/><lb ed="R111" n="0271a06"/><p xml:id="pX63p0218b0601">此图理趣较前愈妙。前约正偏单复以配位。今约总 <lb ed="X" n="0218b07"/><lb ed="R111" n="0271a07"/>别阔狭以显法。总别是显法味。阔狭是显法相。所谓 <lb ed="X" n="0218b08"/><lb ed="R111" n="0271a08"/>如荎草味。如金刚杵是也。以此二喩双显五位之法。 <lb ed="X" n="0218b09"/><lb ed="R111" n="0271a09"/>是谓玄之又玄众妙之门也。今先明总别者。喩中荎 <lb ed="X" n="0218b10"/><lb ed="R111" n="0271a10"/>草为总。五味为别。法中離卦为总。五位为别。荎草即 <lb ed="X" n="0218b11"/><lb ed="R111" n="0271a11"/>药中五味子。一物而具五味。喩一卦而具五位也。开 <lb ed="X" n="0218b12"/><lb ed="R111" n="0271a12"/>一为五。合五成一。五一执亡。开合无碍。大意如此。若 <lb ed="X" n="0218b13"/><lb ed="R111" n="0271a13"/>次第说者。天一生水是为初爻阳位。水曰润下。象初 <lb ed="X" n="0218b14"/><lb ed="R111" n="0271a14"/>爻居一卦之下。润下作鹹。故为鹹味也。地二生火是 <lb ed="X" n="0218b15"/><lb ed="R111" n="0271a15"/>为二爻阴位。火曰炎上。象二爻自下而上。炎上作苦。 <lb ed="X" n="0218b16"/><lb ed="R111" n="0271a16"/>故为苦味也。天三生木是为五爻阳位。木曰曲直。曲 <lb ed="X" n="0218b17"/><lb ed="R111" n="0271a17"/>与直反。象第五阴爻与阳位反。曲直作酸。故为酸味 <lb ed="X" n="0218b18"/><lb ed="R111" n="0271a18"/>也。地四生金是为六爻阴位。金曰从革。从与革反。象 <lb ed="X" n="0218b19"/><lb ed="R111" n="0271b01"/>第六阳爻与阴位反。从革作辛。故为辛味也。天五生 <lb ed="X" n="0218b20"/><lb ed="R111" n="0271b02"/>土是为中阳之位。土爰稼穑。象果地能生诸功德。稼 <lb ed="X" n="0218b21"/><lb ed="R111" n="0271b03"/>穑作甘。故为甘味也。又水以濡湿为義。象正中偏之 <lb ed="X" n="0218b22"/><lb ed="R111" n="0271b04"/>初沾理水。火以照暗为義。象偏中正之起行向果。木 <lb ed="X" n="0218b23"/><lb ed="R111" n="0271b05"/>以发生为義。象兼至之发于用。金以退藏为義。象兼 <lb ed="X" n="0218b24"/><lb ed="R111" n="0271b06"/>到之归于体。土以坚静为義。然有智震动。象正中来。 <pb ed="X" xml:id="X63.1237.0218c" n="0218c"/> <lb ed="X" n="0218c01"/><lb ed="R111" n="0271b07"/>以重阳坚实而有微动之意。故约五行配五位味也。 <lb ed="X" n="0218c02"/><lb ed="R111" n="0271b08"/>又此五行之中。水与火对。金与木对。而土独无对位 <lb ed="X" n="0218c03"/><lb ed="R111" n="0271b09"/>在中央。象正中来。妙挟前後四位。中正独居尊贵之 <lb ed="X" n="0218c04"/><lb ed="R111" n="0271b10"/>位。不可有对。故洞山颂中诫令学者无触当今之讳。 <lb ed="X" n="0218c05"/><lb ed="R111" n="0271b11"/>所谓错然敬之则吉也。又喩中随触一味五味具足。 <lb ed="X" n="0218c06"/><lb ed="R111" n="0271b12"/>以总是一物故。法中一位纔擧五位俱姟。以总属一 <lb ed="X" n="0218c07"/><lb ed="R111" n="0271b13"/>心故。故借荎草以喩法味之妙也。次明阔狭者。喩中 <lb ed="X" n="0218c08"/><lb ed="R111" n="0271b14"/>阔狭易知。金刚杵者。力士所执之宝杵。其形头尾阔 <lb ed="X" n="0218c09"/><lb ed="R111" n="0271b15"/>而腰独狭。故取之以喩法相。法中阔狭者。重離六爻 <lb ed="X" n="0218c10"/><lb ed="R111" n="0271b16"/>虽分五位。不违三法。故以初二两位合为一法。盖理 <lb ed="X" n="0218c11"/><lb ed="R111" n="0271b17"/>与事对。智与行对。如鸟二翼。如车两轮。翼欲其比。轮 <lb ed="X" n="0218c12"/><lb ed="R111" n="0271b18"/>欲其幷。缺一则难翔空致远。是故爻位虽有次第。法 <lb ed="X" n="0218c13"/><lb ed="R111" n="0272a01"/>相则无前後。二位幷融是真般若。是为法中头阔。次 <lb ed="X" n="0218c14"/><lb ed="R111" n="0272a02"/>以四五两位合为一法。盖体与用对。权与实对。如月 <lb ed="X" n="0218c15"/><lb ed="R111" n="0272a03"/>有影。如灯有光。彰则双彰。泯则齐泯。離二则成狂见 <lb ed="X" n="0218c16"/><lb ed="R111" n="0272a04"/>戏论。是故爻位虽有次第。法相亦无前後。二位同时 <lb ed="X" n="0218c17"/><lb ed="R111" n="0272a05"/>是真解脱。是为法中尾阔。次以第三正中来位自为 <lb ed="X" n="0218c18"/><lb ed="R111" n="0272a06"/>一法。盖前两位是望此位造入者。後两位是从此位 <lb ed="X" n="0218c19"/><lb ed="R111" n="0272a07"/>转出者。唯此位统前摄後。独一无侣。理事智行体用 <lb ed="X" n="0218c20"/><lb ed="R111" n="0272a08"/>权实。入此位中皆悉如如。所谓一如无二如。无二如 <lb ed="X" n="0218c21"/><lb ed="R111" n="0272a09"/>故是真法身。是为法中腰狭。又喩中宝杵。擧头则腰 <lb ed="X" n="0218c22"/><lb ed="R111" n="0272a10"/>尾连属。擧腰则头尾俱来。擧尾亦尔。此三处若一处 <lb ed="X" n="0218c23"/><lb ed="R111" n="0272a11"/>壞则不成宝杵。法中三法即是一法。名为秘藏。若约 <lb ed="X" n="0218c24"/><lb ed="R111" n="0272a12"/>本名。自具法喩。即名宝镜三昧。此中说正偏。真般若 <pb ed="X" xml:id="X63.1237.0219a" n="0219a"/> <lb ed="X" n="0219a01"/><lb ed="R111" n="0272a13"/>必具解脱法身。说正中。真法身必具般若解脱。说兼 <lb ed="X" n="0219a02"/><lb ed="R111" n="0272a14"/>中。真解脱亦尔。此三法若一法缺则不成秘藏。又喩 <lb ed="X" n="0219a03"/><lb ed="R111" n="0272a15"/>中宝杵是金刚。坚牢不壞故。究竟成阔狭之形。法中 <lb ed="X" n="0219a04"/><lb ed="R111" n="0272a16"/>秘藏即宝镜三昧。圆净无缺故。究竟具阔狭之相。故 <lb ed="X" n="0219a05"/><lb ed="R111" n="0272a17"/>借金刚杵以喩法相之妙也。次复应知此三昧中开 <lb ed="X" n="0219a06"/><lb ed="R111" n="0272a18"/>合之相。初分一卦为三叠。次变三叠成五位。今束五 <lb ed="X" n="0219a07"/><lb ed="R111" n="0272b01"/>位为三法。又融三法还成一法。而此三昧非一非三 <lb ed="X" n="0219a08"/><lb ed="R111" n="0272b02"/>非五。即五即三即一。叠而为三。明一即三也。变尽成 <lb ed="X" n="0219a09"/><lb ed="R111" n="0272b03"/>五。明一即五也。如荎草味。证五即一也。如金刚杵。证 <lb ed="X" n="0219a10"/><lb ed="R111" n="0272b04"/>三即一也。乃至非开非合。非总非别。非阔非狭。即开 <lb ed="X" n="0219a11"/><lb ed="R111" n="0272b05"/>即合。即总即别。即阔即狭。是为大三昧。是为甚深三 <lb ed="X" n="0219a12"/><lb ed="R111" n="0272b06"/>昧。是为不思议三昧也。又一卦五位互取十爻。前後 <lb ed="X" n="0219a13"/><lb ed="R111" n="0272b07"/>四位象同義异。正偏两位则以下爻为主。上爻为互。 <lb ed="X" n="0219a14"/><lb ed="R111" n="0272b08"/>至到两位则以上爻为主。下爻为互。此观象者所当 <lb ed="X" n="0219a15"/><lb ed="R111" n="0272b09"/>悉也。本義<anchor xml:id="nkr_note_add_0219a1501" n="0219a1501"/><anchor xml:id="beg0219a1501" n="0219a1501"/>已<anchor xml:id="end0219a1501"/>彰。略攻异解。觉笵变大过･中孚･巽･兑･重 <lb ed="X" n="0219a16"/><lb ed="R111" n="0272b10"/>離五卦。又改兼中至为偏中至以对正中来。而以兼 <lb ed="X" n="0219a17"/><lb ed="R111" n="0272b11"/>到一位独居。後大误学者。不可不辩。盖正中来一位 <lb ed="X" n="0219a18"/><lb ed="R111" n="0272b12"/>天然尊贵。为四位之枢钮。犹如五方之中。五行之土。 <lb ed="X" n="0219a19"/><lb ed="R111" n="0272b13"/>岂容有对。况正中来图象是圈内黑相。偏中至是纯 <lb ed="X" n="0219a20"/><lb ed="R111" n="0272b14"/>白之相。全不相对。又兼中到是纯黑之相。与兼中至 <lb ed="X" n="0219a21"/><lb ed="R111" n="0272b15"/>纯白之相正相对。岂可谓兼到一位独在後而无对 <lb ed="X" n="0219a22"/><lb ed="R111" n="0272b16"/>乎。又以偏中至对正中来。则中间有两位。乖杵形喩。 <lb ed="X" n="0219a23"/><lb ed="R111" n="0272b17"/>又以五卦配五位。则五位非一卦中具。违荎草味喩。 <lb ed="X" n="0219a24"/><lb ed="R111" n="0272b18"/>是则于五图二喩悉皆不合。全昧五位旨趣。觉笵既 <pb ed="X" xml:id="X63.1237.0219b" n="0219b"/> <lb ed="X" n="0219b01"/><lb ed="R111" n="0273a01"/>谬出五卦。又谓古来老师大衲皆用兼中至。不晓其 <lb ed="X" n="0219b02"/><lb ed="R111" n="0273a02"/>何義。所谓明眼人前有三尺暗。信乎。又永觉和尙变 <lb ed="X" n="0219b03"/><lb ed="R111" n="0273a03"/>既济･未济･损･益･重離五卦。虽所安五位粗合法相。然 <lb ed="X" n="0219b04"/><lb ed="R111" n="0273a04"/>以至到两位居下。正偏两位居上。此由错变四卦。依 <pb ed="X" xml:id="X63.1237.0219c" n="0219c"/> <lb ed="X" n="0219c01"/><lb ed="R111" n="0273b01"/>卦定位。故头尾倒置。虽似是而实大非。嗟乎。二老者 <lb ed="X" n="0219c02"/><lb ed="R111" n="0273b02"/>所谓大老也。而于叠变之巧。二喩之妙。亦有所未知 <lb ed="X" n="0219c03"/><lb ed="R111" n="0273b03"/>焉。自馀卑识劣解无足论矣。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X63.1237.0219d" n="0219d"/> <lb ed="X" n="0219d01"/> <lb ed="X" n="0219d02"/><lb ed="R111" n="0273b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">六爻摄義图说</cb:mulu><head>六爻摄義图说</head> <lb ed="X" n="0219d03"/><lb ed="R111" n="0273b10"/><p xml:id="pX63p0219d0301"><figure><graphic url="../figures/X/X63p0219_01.gif"/></figure></p> <lb ed="X" n="0219d04"/> <lb ed="X" n="0219d05"/> <lb ed="X" n="0219d06"/> <lb ed="X" n="0219d07"/> <lb ed="X" n="0219d08"/> <lb ed="X" n="0219d09"/> <lb ed="X" n="0219d10"/> <lb ed="X" n="0219d11"/> <lb ed="X" n="0219d12"/> <lb ed="X" n="0219d13"/> <pb ed="X" xml:id="X63.1237.0219e" n="0219e"/> <lb ed="X" n="0219e01"/><lb ed="R111" n="0273a16"/><p xml:id="pX63p0219e0101">问。如上五种图说。发明三昧妙義足矣。此复何为而 <lb ed="X" n="0219e02"/><lb ed="R111" n="0273a17"/>作耶。答。有二意。一是开蒙。二是摄義。良以智识昧略 <lb ed="X" n="0219e03"/><lb ed="R111" n="0273a18"/>之人。自谓不著言象。不求甚解。于此甚深義海不沾 <lb ed="X" n="0219e04"/><lb ed="R111" n="0273b16"/>涓滴之味。意曰夫重離六爻先圣偶然托喩耳。胡必 <lb ed="X" n="0219e05"/><lb ed="R111" n="0273b17"/>精研而深索之。果尔则花严为群经之王。何故处处 <lb ed="X" n="0219e06"/><lb ed="R111" n="0273b18"/>表法。方山长者制论。动辄以八卦五行阴阳義理配 <lb ed="X" n="0219e07"/><lb ed="R111" n="0274a01"/>释。岂皆出偶然耶。且河岂偶出图。洛岂偶出书。伏義 <pb ed="X" xml:id="X63.1237.0219f" n="0219f"/> <lb ed="X" n="0219f01"/><lb ed="R111" n="0274a02"/>氏岂偶画卦而数。圣人者妄著言象而玩索之耶。既 <lb ed="X" n="0219f02"/><lb ed="R111" n="0274a03"/>非偶然。即此重離一卦中圆具世出世间一切法。若 <lb ed="X" n="0219f03"/><lb ed="R111" n="0274a04"/>廣摄義类。则诸<persName>佛</persName>教纲列祖纲宗罄无不尽。今但略 <lb ed="X" n="0219f04"/><lb ed="R111" n="0274a05"/>摄大纲。令未解者稍知六爻義理分齐。若神而明之 <lb ed="X" n="0219f05"/><lb ed="R111" n="0274a06"/>触类而长之。则存乎其人矣。所摄義类略说如左。</p> <lb ed="X" n="0219f06"/><lb ed="R111" n="0274a07"/><p xml:id="pX63p0219f0601">先取内卦三爻为自受用三昧者。盖初爻是纯阳之 <lb ed="X" n="0219f07"/><lb ed="R111" n="0274a08"/>位。若参合教乘。象首创文殊根本智。如善财以童子 <pb ed="X" xml:id="X63.1237.0220a" n="0220a"/> <lb ed="X" n="0220a01"/><lb ed="R111" n="0274a09"/>为纯阳之人。初见文殊是纯阳之友。顿明本理。发菩 <lb ed="X" n="0220a02"/><lb ed="R111" n="0274a10"/>提心。故为初心根本之智。于天台摩诃止观五章大 <lb ed="X" n="0220a03"/><lb ed="R111" n="0274a11"/>意中。此当发大心也。若约本师一期化迹。则为王宫 <lb ed="X" n="0220a04"/><lb ed="R111" n="0274a12"/>初降之相。若参学人初始发心。痛念生死。遇真善知 <lb ed="X" n="0220a05"/><lb ed="R111" n="0274a13"/>识。开示向身心世界未形以前。隻眼豁开。顿明本有 <lb ed="X" n="0220a06"/><lb ed="R111" n="0274a14"/>者。配属此位。若合诸祖。则此是初生法王之家。故为 <lb ed="X" n="0220a07"/><lb ed="R111" n="0274a15"/>诞生王子。久远偝觉。今始合觉。故为向无始<anchor xml:id="nkr_note_add_0220a0701" n="0220a0701"/><anchor xml:id="beg0220a0701" n="0220a0701"/>已<anchor xml:id="end0220a0701"/>来真 <lb ed="X" n="0220a08"/><lb ed="R111" n="0274a16"/>常理性。以智慧力今乍开发。故为正中偏也。所谓顚 <lb ed="X" n="0220a09"/><lb ed="R111" n="0274a17"/>倒想灭。肯心自许。</p> <lb ed="X" n="0220a10"/><lb ed="R111" n="0274a18"/><p xml:id="pX63p0220a1001">第二爻是阴居阴位。象道前普贤廣大行。摄五十二 <lb ed="X" n="0220a11"/><lb ed="R111" n="0274b01"/>位功勋。如善财自妙高峰证初住。後历一百十城参 <lb ed="X" n="0220a12"/><lb ed="R111" n="0274b02"/>五十三善知识。差别门庭一一透过。是谓涉大功勋。 <lb ed="X" n="0220a13"/><lb ed="R111" n="0274b03"/>于止观五章中。此当行大行也。若约本师。为出家苦 <lb ed="X" n="0220a14"/><lb ed="R111" n="0274b04"/>行之相。学人省悟後践履此道。不以得少为足。就作 <lb ed="X" n="0220a15"/><lb ed="R111" n="0274b05"/>家炉韛多方锻炼。深明差别日益玄奥者。配属此位。 <lb ed="X" n="0220a16"/><lb ed="R111" n="0274b06"/>若合诸祖。此是遍历阶级而成大业。故为朝生。然与 <lb ed="X" n="0220a17"/><lb ed="R111" n="0274b07"/>石霜颂意稍异。彼是臣种外绍而不就位。此是王种 <lb ed="X" n="0220a18"/><lb ed="R111" n="0274b08"/>内绍而未就位者也。又位位进修不偝。故为奉。位位 <lb ed="X" n="0220a19"/><lb ed="R111" n="0274b09"/>以无住行。趋求极果。故为偏中正也。所谓毫忽之差 <lb ed="X" n="0220a20"/><lb ed="R111" n="0274b10"/>不应律吕。即此二位智行互资。功位迭进。智得行而 <lb ed="X" n="0220a21"/><lb ed="R111" n="0274b11"/>繁兴大用。行得智而念念无为。一即二二即一。不一 <lb ed="X" n="0220a22"/><lb ed="R111" n="0274b12"/>不二而一而二。故成般若德也。恐学人到此失照。故 <lb ed="X" n="0220a23"/><lb ed="R111" n="0274b13"/>取初叠二爻上下迴互。以显因慧之妙。所谓背触俱 <lb ed="X" n="0220a24"/><lb ed="R111" n="0274b14"/>非。如大火聚。</p> <pb ed="X" xml:id="X63.1237.0220b" n="0220b"/> <lb ed="X" n="0220b01"/><lb ed="R111" n="0274b15"/><p xml:id="pX63p0220b0101">第三爻又是阳居阳位。象<anchor xml:id="nkr_note_add_0220b0101" n="0220b0101"/><anchor xml:id="beg0220b0101" n="0220b0101"/>已<anchor xml:id="end0220b0101"/>证等觉後得智。承前位 <lb ed="X" n="0220b02"/><lb ed="R111" n="0274b16"/>以根本智进修大行<anchor xml:id="nkr_note_add_0220b0201" n="0220b0201"/><anchor xml:id="beg0220b0201" n="0220b0201"/>已<anchor xml:id="end0220b0201"/>臻极果。故人位皆正也。合前 <lb ed="X" n="0220b03"/><lb ed="R111" n="0274b17"/>二位以象学人从凡入圣遍遊果海。中中流入不退 <lb ed="X" n="0220b04"/><lb ed="R111" n="0274b18"/>不住。至此则转功就位。自利行满。故为自受用三昧 <lb ed="X" n="0220b05"/><lb ed="R111" n="0275a01"/>也。如善财南询终至弥勒楼阁。不離当处而遍参。不 <lb ed="X" n="0220b06"/><lb ed="R111" n="0275a02"/>出一心而行毕。一生圆证<persName>佛</persName>果。刹那顿越三祇。理事 <lb ed="X" n="0220b07"/><lb ed="R111" n="0275a03"/>一如。体用皆正。是为到彼岸智。于止观五章中。说当 <lb ed="X" n="0220b08"/><lb ed="R111" n="0275a04"/>证大果也。若约本师。为树下成道之相。学人直了一 <lb ed="X" n="0220b09"/><lb ed="R111" n="0275a05"/>心。不存悟境。彻法源底。透末後牢关。所谓一生参学 <lb ed="X" n="0220b10"/><lb ed="R111" n="0275a06"/>事毕者。配属此爻。若合诸祖。此是等觉最後之身。故 <lb ed="X" n="0220b11"/><lb ed="R111" n="0275a07"/>为末生。因涉大功勋而至。故为功。即就中功也。所谓 <lb ed="X" n="0220b12"/><lb ed="R111" n="0275a08"/>类之弗齐混则知处。然此中末生王子与洞山正中 <lb ed="X" n="0220b13"/><lb ed="R111" n="0275a09"/>来不同。此乃久历功勋而方入位者。彼则<anchor xml:id="nkr_note_add_0220b1301" n="0220b1301"/><anchor xml:id="beg0220b1301" n="0220b1301"/>已<anchor xml:id="end0220b1301"/>在正位 <lb ed="X" n="0220b14"/><lb ed="R111" n="0275a10"/>而转身者。须知正中来一位是于第三变互爻之中 <lb ed="X" n="0220b15"/><lb ed="R111" n="0275a11"/>意取次上第四一爻之象而立其名。以此三爻虽正。 <lb ed="X" n="0220b16"/><lb ed="R111" n="0275a12"/>无来義故。来即<persName>如来</persName>之来。言乘真如而来。此则从正 <lb ed="X" n="0220b17"/><lb ed="R111" n="0275a13"/>中妙协而来。故云正中来也。从中来故。不同末生未 <lb ed="X" n="0220b18"/><lb ed="R111" n="0275a14"/>離正故。亦非兼至。如洞山颂云。无中有路隔尘埃。无 <lb ed="X" n="0220b19"/><lb ed="R111" n="0275a15"/>中是正有路故来。尙未離位。故与尘埃相隔。不达者 <lb ed="X" n="0220b20"/><lb ed="R111" n="0275a16"/>误作出尘埃。一字之差便滥後位矣。洞山立言明妙 <lb ed="X" n="0220b21"/><lb ed="R111" n="0275a17"/>如此。而从上诸师或配同末生。或颂出功用。皆不得 <lb ed="X" n="0220b22"/><lb ed="R111" n="0275a18"/>旨。古唯曹山一人亲承面禀。故五位颂得洞山之髓。 <lb ed="X" n="0220b23"/><lb ed="R111" n="0275b01"/>其颂正中来云。未離兜率界。乌鸡雪上行。错会者曰。 <lb ed="X" n="0220b24"/><lb ed="R111" n="0275b02"/>乌鸡表正。雪表偏。是转位就功。向偏位上利生接物。 <pb ed="X" xml:id="X63.1237.0220c" n="0220c"/> <lb ed="X" n="0220c01"/><lb ed="R111" n="0275b03"/>故云雪上行也。又以图相谬证云。所以图为内黑外 <lb ed="X" n="0220c02"/><lb ed="R111" n="0275b04"/>白。是乌鸡雪上之象。审尔则与兼中至何以别耶。且 <lb ed="X" n="0220c03"/><lb ed="R111" n="0275b05"/>既云未離兜率界。何得在白雪上行耶。须知曹山颂 <lb ed="X" n="0220c04"/><lb ed="R111" n="0275b06"/>意以乌鸡表人。雪与兜率界同表正位。雪取一色義 <lb ed="X" n="0220c05"/><lb ed="R111" n="0275b07"/>不取白義。如颂兼至云<g ref="#CB08504">焰</g>裡寒冰结。<g ref="#CB08504">焰</g>取明義表偏。 <lb ed="X" n="0220c06"/><lb ed="R111" n="0275b08"/>不取赤色。冰取寒凝義表正。亦不取白色也。疑者曰。 <lb ed="X" n="0220c07"/><lb ed="R111" n="0275b09"/>何以图相内黑外白。既五图皆以白表偏。此何意独 <lb ed="X" n="0220c08"/><lb ed="R111" n="0275b10"/>表正。不知此位图相妙密难知。今不惜秘旨更为明 <lb ed="X" n="0220c09"/><lb ed="R111" n="0275b11"/>破。盖此图在外圆相即是第三阳爻奇数所成。表正 <lb ed="X" n="0220c10"/><lb ed="R111" n="0275b12"/>位也。在内黑相即是第四阳爻。奇数以表正位中人。 <lb ed="X" n="0220c11"/><lb ed="R111" n="0275b13"/>是取二阳奇数表法。非取圈内空白处也。然此五位 <lb ed="X" n="0220c12"/><lb ed="R111" n="0275b14"/>图颂唯始末二位无讹。中间三颂与图位舛错。诸本 <lb ed="X" n="0220c13"/><lb ed="R111" n="0275b15"/>互差。无人辨正。故今为出之于此。又见以君臣五位 <lb ed="X" n="0220c14"/><lb ed="R111" n="0275b16"/>如次配入此五位者。亦不可从。盖君臣虽具五位。开 <lb ed="X" n="0220c15"/><lb ed="R111" n="0275b17"/>合不同。学者当细心体之。至如临济三玄･三要･四宾 <lb ed="X" n="0220c16"/><lb ed="R111" n="0275b18"/>主･四料拣･四照用等。则皆兼至一位中事也。故知五 <lb ed="X" n="0220c17"/><lb ed="R111" n="0276a01"/>位宗趣最为廣大。岂唯一家建立无越于此哉。</p> <lb ed="X" n="0220c18"/><lb ed="R111" n="0276a02"/><p xml:id="pX63p0220c1801">次取外卦三爻为他受用三昧者。盖第四爻乃阳居 <lb ed="X" n="0220c19"/><lb ed="R111" n="0276a03"/>阴位。象妙觉逆流。回入生死海。将欲从体起用。分身 <lb ed="X" n="0220c20"/><lb ed="R111" n="0276a04"/>于法界之中。随機普应。虽未入俗利生。<anchor xml:id="nkr_note_add_0220c2001" n="0220c2001"/><anchor xml:id="beg0220c2001" n="0220c2001"/>已<anchor xml:id="end0220c2001"/>运大悲。<anchor xml:id="nkr_note_add_0220c2002" n="0220c2002"/><anchor xml:id="beg0220c2002" n="0220c2002"/>已<anchor xml:id="end0220c2002"/> <lb ed="X" n="0220c21"/><lb ed="R111" n="0276a05"/>垂冥迹。与前爻不同。故寄阴位以表之。学人到前位 <lb ed="X" n="0220c22"/><lb ed="R111" n="0276a06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0220c2201" n="0220c2201"/><anchor xml:id="beg0220c2201" n="0220c2201"/>已<anchor xml:id="end0220c2201"/>证法身。能不住法身边。不守枯桩处。不著无言说。 <lb ed="X" n="0220c23"/><lb ed="R111" n="0276a07"/>不为自了汉。誓愿垂珍著敝入泥入水作大<persName>佛</persName>事者。 <lb ed="X" n="0220c24"/><lb ed="R111" n="0276a08"/>配属此爻。若合祖意。以前三爻之阳是功穷位极之 <pb ed="X" xml:id="X63.1237.0221a" n="0221a"/> <lb ed="X" n="0221a01"/><lb ed="R111" n="0276a09"/>阳。此是转位就涂之阳。两阳合观。一镇静。一暗动。故 <lb ed="X" n="0221a02"/><lb ed="R111" n="0276a10"/>为正中来也。故谓夜半正明天晓不露。至此二位自 <lb ed="X" n="0221a03"/><lb ed="R111" n="0276a11"/>利<anchor xml:id="nkr_note_add_0221a0301" n="0221a0301"/><anchor xml:id="beg0221a0301" n="0221a0301"/>已<anchor xml:id="end0221a0301"/>满天然尊贵。以法界法性为身。故成法身德也。 <lb ed="X" n="0221a04"/><lb ed="R111" n="0276a12"/>恐学人到此坐著。故取中叠二爻上下迴互。以彰果 <lb ed="X" n="0221a05"/><lb ed="R111" n="0276a13"/>德之妙。所谓通宗通涂挟带挟路。</p> <lb ed="X" n="0221a06"/><lb ed="R111" n="0276a14"/><p xml:id="pX63p0221a0601">第五爻是老阴居老阳之位。象道後普贤圆满行。以 <lb ed="X" n="0221a07"/><lb ed="R111" n="0276a15"/>前位乘愿涉俗随类化身繁兴大用弥纶法界。故体 <lb ed="X" n="0221a08"/><lb ed="R111" n="0276a16"/>偏而位常。正是<persName>佛</persName>果後行。与花严離世间品同旨。于 <lb ed="X" n="0221a09"/><lb ed="R111" n="0276a17"/>止观五章中。此当裂大网也。若约本师。为转大法轮 <lb ed="X" n="0221a10"/><lb ed="R111" n="0276a18"/>之相。学人福智<anchor xml:id="nkr_note_add_0221a1001" n="0221a1001"/><anchor xml:id="beg0221a1001" n="0221a1001"/>已<anchor xml:id="end0221a1001"/>足。时节若至。得座披衣。横身为物。 <lb ed="X" n="0221a11"/><lb ed="R111" n="0276b01"/>向玄门要路杀活擒纵。宾主君臣投機合道。箭锋相 <lb ed="X" n="0221a12"/><lb ed="R111" n="0276b02"/>拄啐啄同时者。配属此位。若合诸祖。此是<anchor xml:id="nkr_note_add_0221a1201" n="0221a1201"/><anchor xml:id="beg0221a1201" n="0221a1201"/>已<anchor xml:id="end0221a1201"/>透法身 <lb ed="X" n="0221a13"/><lb ed="R111" n="0276b03"/>为物作则。故为化生。果後不捨因门。故犹为王子。诸 <lb ed="X" n="0221a14"/><lb ed="R111" n="0276b04"/>法幷兴。万機齐赴。故为共功。妙协通涂敲唱双擧。故 <lb ed="X" n="0221a15"/><lb ed="R111" n="0276b05"/>为兼中至也。所谓先圣悲之为法檀度。</p> <lb ed="X" n="0221a16"/><lb ed="R111" n="0276b06"/><p xml:id="pX63p0221a1601">第六爻是老阳居老阴之位。象究竟真如法界海。与 <lb ed="X" n="0221a17"/><lb ed="R111" n="0276b07"/>四爻体同而用异。四爻是以体涉用。此是摄用归体。 <lb ed="X" n="0221a18"/><lb ed="R111" n="0276b08"/>外不住万行。内不住一心。三际平等。十方坐断。心<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0221a19"/><lb ed="R111" n="0276b09"/>众生了不可得。是为秘密藏。于止观五章中。此当归 <lb ed="X" n="0221a20"/><lb ed="R111" n="0276b10"/>大处也。若约本师。为入般涅槃之相。学人一则出世 <lb ed="X" n="0221a21"/><lb ed="R111" n="0276b11"/>能事毕<anchor xml:id="nkr_note_add_0221a2101" n="0221a2101"/><anchor xml:id="beg0221a2101" n="0221a2101"/>已<anchor xml:id="end0221a2101"/>。权实双收。万機寝息。退藏稳密。犹如<g ref="#CB05201">羚</g>羊 <lb ed="X" n="0221a22"/><lb ed="R111" n="0276b12"/>挂角者。配属此位。若合诸祖。此是虚玄无著之宗。循 <lb ed="X" n="0221a23"/><lb ed="R111" n="0276b13"/>复还之。与第一位同体。故为内生。无生可度。无世可 <lb ed="X" n="0221a24"/><lb ed="R111" n="0276b14"/>兴。乃无功之极致。故为功功。行位齐泯。不落有无。极 <pb ed="X" xml:id="X63.1237.0221b" n="0221b"/> <lb ed="X" n="0221b01"/><lb ed="R111" n="0276b15"/>尽今时。还元合本。故为兼中到也。所谓潜行密用如 <lb ed="X" n="0221b02"/><lb ed="R111" n="0276b16"/>愚若鲁。此上二位展则行弥法界。收则足迹难寻。即 <lb ed="X" n="0221b03"/><lb ed="R111" n="0276b17"/>展即收。绝思绝议。以其四句百非皆悉不到。故成解 <lb ed="X" n="0221b04"/><lb ed="R111" n="0276b18"/>脱德也。恐学人到此未得自在。故取第三叠二爻上 <lb ed="X" n="0221b05"/><lb ed="R111" n="0277a01"/>下迴互以尽隐显之妙。所谓但能相续名主中主。又 <lb ed="X" n="0221b06"/><lb ed="R111" n="0277a02"/>以前四爻是利他之愿。五爻是利他之行。至此六爻 <lb ed="X" n="0221b07"/><lb ed="R111" n="0277a03"/>是利他行满回途得妙。如大涅槃经云。安置诸子秘 <lb ed="X" n="0221b08"/><lb ed="R111" n="0277a04"/>密藏中。我亦不久自住其中。故合此三爻为他受用 <lb ed="X" n="0221b09"/><lb ed="R111" n="0277a05"/>三昧也。问。前内卦第三爻既证极果。则<anchor xml:id="nkr_note_add_0221b0901" n="0221b0901"/><anchor xml:id="beg0221b0901" n="0221b0901"/>已<anchor xml:id="end0221b0901"/>到涅槃彼 <lb ed="X" n="0221b10"/><lb ed="R111" n="0277a06"/>岸。<anchor xml:id="nkr_note_add_0221b1001" n="0221b1001"/><anchor xml:id="beg0221b1001" n="0221b1001"/>已<anchor xml:id="end0221b1001"/>住秘密藏中。返本穷源更无陞进。今此第六爻 <lb ed="X" n="0221b11"/><lb ed="R111" n="0277a07"/>所到境界。与前第三是同是别。若同。何分五位。若别。 <lb ed="X" n="0221b12"/><lb ed="R111" n="0277a08"/>则应更深。此義云何。答。真如性海本无二源。但前是 <lb ed="X" n="0221b13"/><lb ed="R111" n="0277a09"/>本门还源。今是迹门还源。又前是功穷位极。人位皆 <lb ed="X" n="0221b14"/><lb ed="R111" n="0277a10"/>正。今是功亡位泯。人位皆无。故不同也。故知洞山<anchor xml:id="nkr_note_orig_0221001" n="0221001"/>立 <lb ed="X" n="0221b15"/><lb ed="R111" n="0277a11"/>位。于中间尊贵一位。不取第三还源之爻。而取第四 <lb ed="X" n="0221b16"/><lb ed="R111" n="0277a12"/>逆流之爻。以成位義。弥见祖意之妙。</p> <lb ed="X" n="0221b17"/><lb ed="R111" n="0277a13"/><p xml:id="pX63p0221b1701">又此重離六爻之象。究其起尽。循环无端。盖一真法 <lb ed="X" n="0221b18"/><lb ed="R111" n="0277a14"/>界浑无眹迹。无有能所。本不可说。初开理智二门。则 <lb ed="X" n="0221b19"/><lb ed="R111" n="0277a15"/>理为所证。智为能证。故有初爻象生。其图为多黑少 <lb ed="X" n="0221b20"/><lb ed="R111" n="0277a16"/>白。多黑处即理。少白处即智也。以此当初住位。初断 <lb ed="X" n="0221b21"/><lb ed="R111" n="0277a17"/>一品无明理障。具一分智德故。次智开因果二门。故 <lb ed="X" n="0221b22"/><lb ed="R111" n="0277a18"/>有第二第三爻象生。二是因。三是果。二爻图为多白 <lb ed="X" n="0221b23"/><lb ed="R111" n="0277b01"/>少黑。多白处即因。少黑处即果也。以此从二住去。位 <lb ed="X" n="0221b24"/><lb ed="R111" n="0277b02"/>位中证一分真如果。故三爻图为圈内黑相。此是果 <pb ed="X" xml:id="X63.1237.0221c" n="0221c"/> <lb ed="X" n="0221c01"/><lb ed="R111" n="0277b03"/>海<anchor xml:id="nkr_note_add_0221c0101" n="0221c0101"/><anchor xml:id="beg0221c0101" n="0221c0101"/>已<anchor xml:id="end0221c0101"/>极。因位<anchor xml:id="nkr_note_add_0221c0102" n="0221c0102"/><anchor xml:id="beg0221c0102" n="0221c0102"/>已<anchor xml:id="end0221c0102"/>满。智与理冥。故但成圆相也。次理开 <lb ed="X" n="0221c02"/><lb ed="R111" n="0277b04"/>体用二门。故有第四第五爻象生。四是体。五是用。四 <lb ed="X" n="0221c03"/><lb ed="R111" n="0277b05"/>爻体虽挟用。未離果海。故其图即前圈内黑相也。五 <lb ed="X" n="0221c04"/><lb ed="R111" n="0277b06"/>爻不捨因行。大用现前。其图为纯白之相。此白相中 <lb ed="X" n="0221c05"/><lb ed="R111" n="0277b07"/>有白有黑。以黑白双照故成纯白也。若不照黑。非兼 <lb ed="X" n="0221c06"/><lb ed="R111" n="0277b08"/>至義。既至此<anchor xml:id="nkr_note_add_0221c0601" n="0221c0601"/><anchor xml:id="beg0221c0601" n="0221c0601"/>已<anchor xml:id="end0221c0601"/>展尽还收。摄体用为一理。泯因果为 <lb ed="X" n="0221c07"/><lb ed="R111" n="0277b09"/>一智。双收理智归一真法界。故有第六爻象生。其图 <lb ed="X" n="0221c08"/><lb ed="R111" n="0277b10"/>为纯黑之相。此黑相中无黑无白。以黑白双亡故成 <lb ed="X" n="0221c09"/><lb ed="R111" n="0277b11"/>纯黑也。若黑不亡。亦非兼到之義。然此一真法界。究 <lb ed="X" n="0221c10"/><lb ed="R111" n="0277b12"/>竟不可说。还与第一爻为体。原是最初理智未分<anchor xml:id="nkr_note_add_0221c1001" n="0221c1001"/><anchor xml:id="beg0221c1001" n="0221c1001"/>已<anchor xml:id="end0221c1001"/> <lb ed="X" n="0221c11"/><lb ed="R111" n="0277b13"/>前个一著子。到此所谓威音浑未晓。弥勒岂惺惺。故 <lb ed="X" n="0221c12"/><lb ed="R111" n="0277b14"/>知一卦六爻。取要言之。初爻是理智初开。六爻是理 <lb ed="X" n="0221c13"/><lb ed="R111" n="0277b15"/>智还泯。中开四爻。是因果体用。周而复始。如大圆镜。 <lb ed="X" n="0221c14"/><lb ed="R111" n="0277b16"/>学人于此一眼<g ref="#CB15111">觑</g>透。全身拶入。则谁为生。谁为<persName>佛</persName>。谁 <lb ed="X" n="0221c15"/><lb ed="R111" n="0277b17"/>为宗乘。谁为教乘。又谁为洞上。谁为济上。四生六道 <lb ed="X" n="0221c16"/><lb ed="R111" n="0277b18"/>一光中。一切圣贤同影像。是则镕甁盘钗玔之金。都 <lb ed="X" n="0221c17"/><lb ed="R111" n="0278a01"/>卢成一个大圆镜。然後打破镜来无物可得。法花所 <lb ed="X" n="0221c18"/><lb ed="R111" n="0278a02"/>谓究竟涅槃常寂灭相。终归于空。任他千圣出头来 <lb ed="X" n="0221c19"/><lb ed="R111" n="0278a03"/>廣立纲宗。尽是鬼门贴卦。个中无元字脚。唤甚么作 <lb ed="X" n="0221c20"/><lb ed="R111" n="0278a04"/>宝镜三昧。所谓但形文彩即属染汚。</p> <lb ed="X" n="0221c21"/><lb ed="R111" n="0278a05"/><lg type="regular" xml:id="lgX63p0221c2101"><l>稽首净觉尊</l><l>宝镜大三昧</l><l>洞上诸贤圣</l> <lb ed="X" n="0221c22"/><lb ed="R111" n="0278a06"/><l>及一切诸祖</l><l>愿各垂冥印</l><l>令所说无违</l> <lb ed="X" n="0221c23"/><lb ed="R111" n="0278a07"/><l>普愿参玄人</l><l>见闻同证入</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0221c24"/><lb ed="R111" n="0278a09"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>宝镜三昧本義<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0217a0201" to="#end0217a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0217a1601" to="#end0217a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0217b1401" to="#end0217b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0217b1501" to="#end0217b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0219a1501" to="#end0219a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0220a0701" to="#end0220a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0220b0101" to="#end0220b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0220b0201" to="#end0220b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0220b1301" to="#end0220b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0220c2001" to="#end0220c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0220c2002" to="#end0220c2002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0220c2201" to="#end0220c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0221a0301" to="#end0221a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0221a1001" to="#end0221a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0221a1201" to="#end0221a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0221a2101" to="#end0221a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0221b0901" to="#end0221b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0221b1001" to="#end0221b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0221c0101" to="#end0221c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0221c0102" to="#end0221c0102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0221c0601" to="#end0221c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0221c1001" to="#end0221c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0221001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0221001">立疑五</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0217a0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0217a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0217a1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0217a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0217b1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0217b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0217b1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0217b1501">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0219a1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0219a1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0220a0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0220a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0220b0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0220b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0220b0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0220b0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0220b1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0220b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0220c2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0220c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0220c2002" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0220c2002">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0220c2201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0220c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0221a0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0221a0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0221a1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0221a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0221a1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0221a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0221a2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0221a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0221b0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0221b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0221b1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0221b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0221c0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0221c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0221c0102" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0221c0102">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0221c0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0221c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0221c1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0221c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>